NTP nedir?
NTP, IP ağı üzerinden çalışan ve istemci cihazların saatlerini bir referans zaman sunucusuna göre düzelten bir protokoldür. Sunucu ile istemci arasındaki gidiş-dönüş gecikmesini ölçerek ağ gecikmesini telafi eder; böylece yerel ağda milisaniye, iyi tasarlanmış sistemlerde mikrosaniye seviyesinde doğruluk sağlanabilir. NTP hiyerarşik çalışır: doğrudan bir referans saate (GPS, atomik saat) bağlı sunucular “stratum 1”, onlardan zaman alanlar “stratum 2” olarak adlandırılır.
Enerji sektöründe neden kritik?
Bir trafo merkezinde arıza analizi, olayların hangi sırayla gerçekleştiğinin bilinmesine dayanır. Koruma rölelerinin, RTU’nun, arıza kaydedicilerin ve SCADA sunucusunun saatleri birbirinden kayarsa, olay kayıtları (SOE — Sequence of Events) anlamsız hâle gelir ve arızanın kök nedeni tespit edilemez. Bu nedenle merkezdeki tüm akıllı cihazların (IED) tek bir zaman sunucusundan beslenmesi gerekir.
Tipik zaman sunucusu özellikleri
- Zaman kaynağı
- GPS / GNSS anteni ile senkronizasyon — stratum 1 çalışma
- Tutma (holdover)
- Anten sinyali kesildiğinde dahilî osilatör ile doğruluğun korunması
- Protokoller
- NTPv4, SNTP; gerektiğinde PTP (IEEE 1588) ve IRIG-B
- Arayüzler
- Ethernet (RJ45 veya SFP); yedekli ağ portu seçeneği
- Zaman çıkışları
- IRIG-B, 1PPS, seri zaman kodu — eski cihazlar için
- Standartlar
- IEC 61850 tabanlı trafo merkezi otomasyonu ile uyumlu
- Besleme
- 48 / 110 / 220 VDC veya 220 VAC; yedekli besleme seçeneği
- Montaj
- 19" rack montaj, 1U
Zaman senkronizasyonundan faydalanan sistemler
- Koruma röleleri ve IED’ler
- RTU ve SCADA sunucuları
- Arıza kaydediciler (fault recorder)
- Enerji analizörleri ve sayaçlar
- Endüstriyel switch ve ağ cihazları
- CCTV ve güvenlik sistemleri