SCADA sistemleri, geniş alana yayılmış tesislerin tek bir merkezden bilgisayar, cep telefonu veya tablet gibi cihazlarla izlenebildiği bir sistemdir ve temelde bir yazılımdır. Tek bir cihazdan kullanılabileceği gibi, ağ bağlantılarıyla birden fazla bilgisayar ve taşınabilir cihazla kontrol ve izleme yapılabilir.
SCADA sistemlerinin başlıca özellikleri
- Grafik arayüz
- İzleme sistemi
- Alarm sistemi
- Veri toplama, analiz ve raporlama sistemleri
SCADA üç temel bölümden oluşur
Uzak Uç Birim (RTU)
Sahadaki fiziksel ekipmanların, sensörlerin ve ölçüm cihazlarının verilerini toplayan ve merkeze ileten birim.
İletişim Sistemi
RTU ile kontrol merkezi arasındaki veri taşıma altyapısı: OPGW/SDH, kiralık hat, kramportör, Ethernet.
Kontrol Merkezi (AKM / MTU)
Ana kontrol merkezi — Master Terminal Unit. Verinin toplandığı, işlendiği ve komutların üretildiği merkez.
İletişim protokolleri
Endüstriyel uygulamalarda kullanılan birçok cihaz, bilgisayarlara veya birbirlerine bağlanabilmek için EIA standartları olan RS-232, RS-422 ve RS-485 kullanmaktadır.
Kontrol birimleri
Ana PLC, yardımcı PLC’ler, elektronik koruma ve kilitleme sistemleri ile motor kontrol üniteleri başlıca kontrol birimleridir. En önemli bölüm olan ana PLC tüm sistemi kontrol altında tutar ve şu özelliklere sahip olmalıdır:
- Birden çok master istasyona ayrı iletişim kanallarından aynı anda konuşabilmelidir.
- RS-232 ve RS-485 fiziksel iletişim katmanında, bakır ve fiber optik ortamlarda, birden çok protokol ile haberleşebilmelidir.
- Kolaylıkla genişleyebilme, konfigüre edilebilme ve bakım yapılabilme özelliğine sahip olmalıdır.
- Kendi testlerini yapabilmeli; oluşan arızaları hem kendi üzerinde hem de SCADA merkezinde uyaran bir yapıya sahip olmalıdır.
- Arızalı bir modül değiştirilirken enerjinin kesilmesini gerektirmeyen bir donanım yapısı olmalıdır.
En çok kullanılan SCADA yazılımlarına örnek olarak WinCC, Citect, ICONICS, iFIX, InduSoft ve Entivity Studio verilebilir. ABB Micro SCADA yazılımını kullanarak şalt merkezlerinin SCADA’sını, tek merkezden yönetim ve kontrolünü sağlamaktayız.
SCADA’nın kullanım alanları
- Nükleer tesisler
- Elektrik tesisleri
- Su toplama-arıtma-dağıtım tesisleri
- Trafik kontrol sistemleri
- Otomotiv endüstrisi
- Doğalgaz tesisleri
- Gıda endüstrisi
SCADA’nın avantajları
- Sistemin her an izlenebilmesi
- Zaman ve iş gücü kazancı
- Üretim verilerinin kayıt ve analiz edilebilmesi
- Sistemin enerji takibi ve tasarrufu
- Cezalı durumların engellenmesi (kompanzasyon vb.)
- Sahadaki durumdan haber alınması ve anında müdahale
- Sisteme yapılan müdahalelerin kayıt edilmesi
- Arıza riski olan bölgelerin tespit edilebilmesi
- Sistemin işleyişi hakkında anında bilgi alınabilmesi (şalterlerin durumu vb.)
Her ne kadar başlangıç maliyetleri yüksek görünse de, bu avantajlar sistemin kısa sürede kendini amorti etmesini sağlar. Enerji santralleri trafo merkezlerinde hem şalt SCADA’sı hem türbin SCADA’sı yer alır. Şalt SCADA’sı, şalt merkezindeki sistemi görüntülemek için kurulur; hem görüntüleme hem kumanda için iki farklı fonksiyonda kurulabilir.